Αχ μωρέ Παρελθόν, μόνο εσένα βλέπω…

Το φως από τον Ήλιο, που φτάνει στα μάτια μας, μεταφέρει την «εικόνα» του Ήλιου με τον ίδιο ακριβώς μηχανισμό! Όμως… – από τον Ευστράτιο Χρ. Γεωργουδή, Φυσικό

andromeda_galaxy_space-2560x1440

Μιας και αποχαιρετήσαμε το 2016, θα ήθελα να θίξω ένα θέμα, που έχει να κάνει με την ύπαρξή μας και τις αδυναμίες μας. Είναι μια καλή αφορμή να αντιληφθούμε πόσο «μικροί» ή «μεγάλοι» είμαστε εμείς οι άνθρωποι ή, αν θέλετε, πόσο «σημαντικοί» ή «ασήμαντοι».

Είμαστε ταξιδιώτες σε ένα συμπαντικό περιβάλλον, που είναι, μάλλον, απροσδιορίστου ακριβούς μεγέθους και ηλικίας. Η Αστρονομία είναι εκείνο το κομμάτι της Φυσικής που αναζητά τα μυστικά των γαλαξιών εκεί έξω, ενώ η Αστροφυσική μελετά το περιεχόμενο και τις φυσικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό των διαφόρων συμπαντικών συντρόφων και συνταξιδιωτών μας. Επειδή τα μεγέθη (χωρικά και χρονικά) ξεφεύγουν από τα ανθρώπινα όρια, οι επιστήμονες έχουν αποδεχθεί κλίμακες μετρήσεων που δεν είναι καθόλου συνηθισμένες και βρίσκονται πέρα από την καθημερινότητά μας. Βασικό όργανο μέτρησης των αποστάσεων είναι ένας παμπάλαιος «φίλος» του ανθρώπου –και κάθε έμβιου όντος– το φως.

15823249_386220948395625_4572527526955765937_nΤο φως, όπως μας πρότεινε ο Αϊνστάιν του 1905 και όπως έχει επιβεβαιωθεί από εκατοντάδες ή χιλιάδες πειράματα μέχρι σήμερα, είναι ο απόλυτος Παγκόσμιος Πρωταθλητής της ταχύτητας! Ταξιδεύει διανύοντας 300 χιλιάδες χιλιόμετρα κάθε δευτερόλεπτο, τόσο γρήγορα δηλαδή ώστε αν (λέω ΑΝ) μπορούσαμε να κατασκευάσουμε ένα όχημα αυτής της ταχύτητας θα κάναμε το ταξίδι Αθήνα – Λονδίνο – Αθήνα (με επιστροφή παρακαλώ) 50 φορές κάθε δευτερόλεπτο!
Ασύλληπτο ασφαλώς!

Το φως λοιπόν κουβαλάει αυτή την μοναδική ιδιότητα και την διατηρεί αναλλοίωτη οπουδήποτε κι οποτεδήποτε κι αν ταξιδεύει. Κάνοντας μερικούς απλούς πολλαπλασιασμούς μπορούμε να υπολογίσουμε ότι όταν ταξιδεύει χωρίς ενδιάμεσα εμπόδια, σε ένα ανθρώπινο έτος (365 ημέρες) διανύει απόσταση περίπου 9,5 τρισεκατομμυρίων χιλιομέτρων!

Αυτήν ακριβώς την απόσταση οι αστρονόμοι έχουν ως θεμελιώδη μονάδα μέτρησης και την ονομάζουν «Έτος Φωτός», ή ε.φ. Επομένως το ε.φ. ΔΕΝ είναι χρονική μονάδα μέτρησης αλλά εκφράζει μήκος ή απόσταση.
Ο Ήλιος μας βρίσκεται σε απόσταση 150 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. 15732649_386221061728947_9083300178030570058_o

Το φως του, που χωρίς ανταμοιβή μας στέλνει εδώ και 5 δις χρόνια, αυτό το φως που μας φωτίζει και μας ζεσταίνει, μας τρέφει δηλαδή, δεν φτάνει σε μας ακαριαία. Απαιτούνται 500 δευτερόλεπτα, δηλαδή 8΄ και 20″ να περάσουν από τη στιγμή που θα ξεκινήσει το ταξίδι του από τον Ήλιο μέχρι να φτάσει σε μας.

Το επόμενο πλησιέστερο σε εμάς άστρο, μετά τον Ήλιο, είναι ο Εγγύτατος του Κενταύρου, ένα αστρικό σύστημα που συνίσταται από τρεις αστέρες, οι δύο από τους οποίους φαίνονται ως ένα ενιαίο άστρο με γυμνό μάτι. Απέχει από τη Γη 42 τρις χιλιόμετρα ή, μιλώντας αστρονομικά, 4,3 ε.φ.!
Ο Πολικός Αστέρας, με τη διεθνή ονομασία Polaris, (η ιδιαίτερη ονομασία του αστέρα Α του αστερισμού της Μικρής Άρκτου) απέχει από τη Γη μας 4.120 τρις χιλιόμετρα ή 433,8 ε.φ…
15747493_386222418395478_9158835586570448767_n

Οι αριθμοί αρχίζουν να γίνονται τόσο μεγάλοι που αγγίζουν τα όρια του «βασανιστηρίου». Και ακόμα είμαστε όχι μόνο σε μία γωνιά του Σύμπαντος, αλλά σε μία μικρή «γειτονιά» του Γαλαξία μας, του Milky Way, όπως αναφέρεται συχνά.

Το θέμα όμως δεν είναι το μέγεθος των αριθμών. Είναι κάτι άλλο που κρύβεται πίσω από αυτές τις απίστευτα μεγάλες αποστάσεις. Είναι κάτι που το βιώνουμε όλοι αλλά, πιθανόν, δεν το γνωρίζουμε ή δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει ακόμα.

Ας σκεφτούμε λίγο τη διαδικασία μέσω της οποίας βλέπουμε.
Όταν στρέφουμε το βλέμμα μας σε ένα τριαντάφυλλο το βλέπουμε διότι κάποια φωτεινή πηγή (ο Ήλιος ή το τεχνητό φως μιας λάμπας) δημιουργεί φως (φωτόνια ονόμασε ο Αϊνστάιν τα σωματίδια που μεταφέρουν το φως) που πέφτει στο τριαντάφυλλο, απορροφάται και επανεκπέμπεται ή ανακλάται.

Τα φωτόνια που ξεκινούν από το λουλούδι, φωτόνια δανεικά από τη φωτεινή πηγή, μεταφέρουν στα μάτια μας την εικόνα του πανέμορφου τριαντάφυλλου: Το σχήμα του, το χρώμα του και όλα όσα μας κάνουν να το θαυμάζουμε. Το φως, επομένως, είναι ο ταχυδρόμος της εικόνας οποιουδήποτε αντικειμένου αντικρίζουμε: μεγάλου ή μικρού, ευτελούς ή πολύτιμου, αποκρουστικού ή πανέμορφου.Το φως από τον Ήλιο, που φτάνει στα μάτια μας, μεταφέρει την «εικόνα» του Ήλιου με τον ίδιο ακριβώς μηχανισμό!
ΌΜΩΣ…
Εδώ υπάρχει ένα «όμως»!


#Apydyoptis_Special : “Όμως, αφού το φως χρειάστηκε 8΄ και 20΄΄ να φτάσει σε μας, η εικόνα που μεταφέρει ΔΕΝ είναι το «ΤΩΡΑ» αλλά το «ΤΟΤΕ»!”

Πότε;
Ακριβώς η εικόνα του Ήλιου πριν από 8΄ και 20″, ακριβώς τότε που τα φωτόνια του «συνέλαβαν» την εικόνα του και τη μετέφεραν στα μάτια μας. Δηλαδή, κάθε στιγμή που αντικρίζουμε τον Ήλιο τον «βλέπουμε» πώς ήταν πριν από 8΄ και 20″! Βλέπουμε το παρελθόν του, κοντινό βέβαια αλλά παρελθόν. Τα μάτια μας λειτουργούν σαν «μηχανές του χρόνου» έχοντας την σταθερή ιδιότητα να μπορούν να δουν ΜΟΝΟ το παρελθόν.

Αντίστοιχα για τον Εγγύτατο του Κενταύρου είναι εύκολο να συμπεράνουμε ότι τον βλέπουμε όπως ήταν πριν από 4,3 χρόνια, δηλαδή απόψε θα τον δούμε όπως ήταν τον Σεπτέμβριο του 2012! Η εικόνα του που θα ξεκινήσει το ταξίδι της προς τη Γη απόψε, θα φτάσει σε μας τον Απρίλιο του 2021, καλά να είμαστε να την αντικρίσουμε…

Silver-Explorer.jpg

Αν σε ένα πλοίο, που απόψε ταξιδεύει στις θάλασσες του Βορρά, υπάρχει ένα ναυτάκι παρέα με το τσιγάρο και ένα ποτήρι κρασί, μακριά από τους αγαπημένους του, και γυρίσει το βλέμμα του προς τον Πολικό Αστέρα, αυτό που θα δει είναι η εικόνα του αστεριού όπως μας την έστειλε το πολύ πολύ μακρινό 1582, περίπου.
Ο πιο κοντινός μας γαλαξίας είναι ο γαλαξίας της Ανδρομέδας.
Αποτελείται από 200 δις αστέρια, περίπου, μοιάζει σαν δίδυμο αδελφάκι με τον γαλαξία μας, αλλά απέχει από εμάς 2,2 εκ. ε.φ. Είναι ορατός το φθινόπωρο, επομένως θα χρειαστεί να περιμένουμε μέχρι τον επόμενο Σεπτέμβριο να τον δούμε…

Να δούμε τι; Να δούμε πώς ήταν αυτή η Κοσμική Πολιτεία πριν από 2,2 εκ. χρόνια, τότε που ο άνθρωπος δεν υπήρχε ακόμα στον πλανήτη μας με τη σημερινή μας μορφή. Ήταν τότε που ο Αυστραλοπίθηκος, ο παππούς του ανθρώπινου είδους, μόλις που σηκώθηκε από τα τέσσερα στα δύο του πόδια και εξελίχθηκε όπως γνωρίζουμε…

Απόψε το βράδυ, αλλά και κάθε βράδυ, όταν κοιτάζουμε τον ουρανό να θυμόμαστε αυτό: οτιδήποτε βλέπουμε στον ουράνιο θόλο ΔΕΝ είναι η πραγματικότητα της στιγμής! Αυτά που βλέπουμε είναι οφθαλμαπάτη!

galaxies_mosaic_by_gyromorgian-d5yfiwk.jpg

Τα αστέρια που αντικρίζουμε δεν μας δείχνουν την τωρινή τους εικόνα, αλλά την εικόνα του «τότε». Και αυτό το «τότε» είναι διαφορετικό για κάθε αστέρι εξαρτώμενο αποκλειστικά από την απόσταση που βρίσκεται από τη Γη. Βλέπουμε, επομένως, μία εικόνα διαφορετικών χρονικών στιγμών και περιόδων, που κυμαίνονται από λίγα χρόνια μέχρι χιλιάδες, δεκάδες χιλιάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες στο μακρινό παρελθόν. Την ταυτόχρονη εικόνα του παρόντος δεν είμαστε σε θέση, προς το παρόν, να τη συνθέσουμε και δεν θα είμαστε σε θέση ΠΟΤΕ να τη δούμε.

Επειδή, επίσης, τα αστέρια δεν είναι αιώνια, αλλά όπως τα έμβια όντα, γεννιούνται ζουν και πεθαίνουν κάποτε, φυσιολογικά κάποια από τα αστέρια που «βλέπουμε» δεν υπάρχουν πια! Έχουν πεθάνει ήδη, όμως εμείς δεν το έχουμε μάθει ακόμα διότι απλούστατα το φως που θα μεταφέρει την εικόνα του θανάτου τους ταξιδεύει και ταξιδεύει…

Έτσι έγινε με το γιγαντιαίο αστέρι SN1987A, του οποίου ο θάνατος κατεγράφη το 1987 αλλά είχε λάβει χώρα πριν από 170.000 χρόνια περίπου, αφού βρισκόταν σε απόσταση 170.000 ε.φ. στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου! Το άστρο αυτό, δηλαδή, το έβλεπαν οι αγωνιστές του 1821, το έβλεπαν στην Αρχαία Αθήνα και ακόμα προγενέστερα, και αυτό ΔΕΝ υπήρχε, είχε πεθάνειgal3.jpg

Όσο κι αν προσπαθήσουμε, όσο κι αν είναι δύσκολο να το «χωνέψουμε», η ματιά μας στο παρόν είναι και θα παραμείνει ουτοπία. Ούτε συζήτηση, φυσικά, για πιθανό ταξίδι στο μέλλον. Αρκούμαστε στο παρελθόν προσπαθώντας να το ελαχιστοποιήσουμε χρονικά. Πώς; Μα με το να είμαστε πολύ πολύ κοντά στα αγαπημένα μας χρώματα, αντικείμενα και κυρίως κοντά στα αγαπημένα μας πρόσωπα!

Ας θεωρήσουμε λοιπόν ότι κάθε στιγμή της ζωής μας μπορεί να είναι μια άριστη ευκαιρία να δούμε από πολύ κοντά τους αγαπημένους μας όπως είναι τώρα! Όχι ότι κάποια δισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου είναι κρίσιμα αλλά να, αυτό το «πολύ κοντά» είναι αφορμή για μια αγκαλιά, για λίγη συγκίνηση και για μια ευχή μέσα από την καρδιά μας.


14947537_353689734982080_3393905405888051422_n

Ο Ευστράτιος Χρ. Γεωργουδής είναι απόφοιτος της Ιωνιδείου Προτύπου Σχολής Πειραιώς, πτυχιούχος Φυσικός και Διδάκτωρ της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πατρών.

Διδάσκει σε μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, ασχολείται με τα κοινά μέσω της ΟΙΕΛΕ και δραστηριοποιείται σε θέματα εκλαΐκευσης της Επιστήμης.

Τελευταία κατάλαβε ότι ένας έρωτας νέος τον «κατέκτησε», ονομάζεται Κωνσταντινούπολη, και σε τακτά χρονικά διαστήματα παρουσιάζει προχωρημένα θέματα Φυσικής στους εκεί μαθητές της Ομογένειας

.

.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s