Αρχαίοι πολιτισμοί στο Ηλιακό Σύστημα;

Ένας πολιτισμός που κάποτε μπορεί να είχε φτάσει σε υψηλό επίπεδο τεχνολογίας, πού πήγε; Τί απέγινε; -Από τον Θωμά Αργυρέα
Face_on_Mars_with_Inset
Image of the “Face of Mars” by the Mars Reconnaissance Orbiter, with the Viking 1 image inset (bottom right). Credit: NASA/JPL

Πού θα έπρεπε να αναζητούμε ίχνη αρχαίων πολιτισμών στο Ηλιακό μας Σύστημα;

Η αναζήτηση της ζωής στο Σύμπαν θα μπορούσε να ακολουθήσει πολλά μονοπάτια. Ήδη κάποια από αυτά είναι πολύ γνωστά:

  • Υπάρχει το SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence – Αναζήτηση Εξωγήινης Νοημοσύνης), το οποίο αναζητά σήματα από μακρινούς αρχαίους πολιτισμούς.
  • Υπάρχει η προετοιμασία για ενδελεχή εξερεύνηση του ηλιακού μας συστήματος στον Άρη και στους ωκεανούς κάτω από τους πάγους της Ευρώπης και του Εγκέλαδου για να διαπιστώσουμε αν η ζωή μπορεί να υπάρξει οπουδήποτε υπάρχει υγρό νερό και πηγή ενέργειας.
  • Και τα επερχόμενα διαστημικά τηλεσκόπια όπως το James Webb θα προσπαθήσουν να απεικονίσουν άμεσα τις ατμόσφαιρες των μακρινών εξωηλιακών πλανητών, για να δουν αν περιέχουν τις ξεχωριστές χημικές υπογραφές της ζωής.

Αλλά, σύμφωνα με τον Jason Wright, αστρονόμο του Κέντρου Εξωπλανητών και Κατοικήσιμων Κόσμων στο Πανεπιστήμιο Penn State, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε το ενδεχόμενο να αναζητήσουμε στοιχεία για αρχαίους πολιτισμούς εδώ στη Γη ή στο Ηλιακό Σύστημα. Μην ενθουσιάζεστε ωστόσο, μέχρι στιγμής, «δεν υπάρχουν στοιχεία για προηγούμενα ιθαγενή είδη στο Ηλιακό Σύστημα».

Mars_terraforming
Καλλιτεχνική άποψη της γεωποίησης του Άρη, από την τρέχουσα κατάσταση του σε έναν βιώσιμο κόσμο. Πηγή: Daein Ballard

Σε πρόσφατα δημοσιευμένο paper στο arXiv, το ηλεκτρονικό αρχείο προεπισκόπισης, με τίτλο “Prior Indigenous Technological Species” (Προηγούμενα Αυτόχθονα Τεχνολογικά Είδη), ο Dr. Wright , περιγράφει πώς μπορούμε να αναζητήσουμε τα τεχνολογικά αντικείμενα που άφησαν πίσω τους οι αρχαίοι πολιτισμοί που ενδεχομένως είχαν εξελιχθεί στο Ηλιακό Σύστημα. Ίσως σε μια αρχαία, ψυχρότερη Αφροδίτη, ή στον Άρη σε μια εποχή που ήταν πιο υγρός και είχε παχύτερη ατμόσφαιρα. Αυτοί οι πολιτισμοί θα μπορούσαν να έχουν υπάρξει εκατομμύρια ή ακόμα και δισεκατομμύρια χρόνια πριν, να καταστράφηκαν ή να εγκατέλειψαν το Ηλιακό Σύστημα και μόνο τα αρχαία ίχνη του πολιτισμού και της τεχνολογίας τους θα μπορούσε να ήταν ακόμα κάπου εδώ γύρω.

Ένας πολιτισμός που ίσως είχε φτάσει σε υψηλό επίπεδο τεχνολογίας, πού μπορεί να πήγε; Τί απέγινε; Ο Dr. Wright προτείνει ως ενδεχόμενα μια ποικιλία καταστροφών, όπως σμήνος κομητών, αυτοκαταστροφή, ή ακόμα και μια κοντινή έκρηξη σουπερνόβα που ακτινοβόλησε ολόκληρο το Ηλιακό Σύστημα με ακτίνες γάμμα υψηλής ενέργειας. Ακόμη και χωρίς ένα συγκεκριμένο γεγονός, ένας πολιτισμός ίσως απλώς πέθανε ή εκφυλίστηκε σε μόνιμα μη τεχνολογικό. Φυσικά, τα ίδια ενδεχόμενα αντιμετωπίζει και ο ανθρώπινος πολιτισμός μας. Είναι δύσκολο να διαβάσετε το paper και να μην αναρωτηθείτε για τη μοίρα της ανθρωπότητας. Οι μελλοντικοί εξωγήϊνοι ίσως ψάξουν για υπολείμματα ώστε να μάθουν για την -πάλαι ποτέ- ύπαρξή μας;

Πού πρέπει να ψάξουμε; Σύμφωνα με τον Dr. Wright, η Γη είναι η προφανής και η πλέον κατοικήσιμη θέση στο Ηλιακό Σύστημα και θα είναι η πιο εύκολη αναζήτηση. Οι άνθρωποι έχουν αλλάξει δραματικά το τοπίο της Γης. Τα ανοικτά ορυχεία, για παράδειγμα, αποτελούν σαφή ένδειξη ότι ένα έξυπνο είδος έσκαψε ένα συγκεκριμένο ορυκτό από το έδαφος. Αυτά μπορεί να είναι προφανή για κάποια εκατομμύρια χρόνια, αλλά κατά τη διάρκεια δισεκατομμυρίων ετών, οι τεκτονικές πλάκες θα έχουν ανακυκλώσει αυτές τις περιοχές, απορροφώντας τα στοιχεία πίσω στο υπέδαφος. Τα ραδιενεργά ισότοπα από αρχαίους πυρηνικούς αντιδραστήρες ή τα απολιθώματα αρχαίων όντων θα έχουν περίπου την ίδια διάρκεια ζωής. Πέρα από λίγες εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, η ίδια η Γη θα είχε αποκρύψει εντελώς οποιαδήποτε απόδειξη ενός τεχνολογικού πολιτισμού.

magellan_venus
Φυσική επιφάνεια της Αφροδίτης. Πηγή: Magellan

Η Αφροδίτη είναι αφιλόξενη σήμερα, αλλά ίσως δεν ήταν πάντα έτσι. Δισεκατομμύρια χρόνια στο παρελθόν, όταν ο Ήλιος ήταν πιο ψυχρός, θα μπορούσε να είχε μια λεπτότερη ατμόσφαιρα και πιο ήπιες θερμοκρασίες. Αξίζει να ψάξουμε. Τούτου λεχθέντος, φαίνεται ότι η Αφροδίτη έχει περάσει από σημαντικά γεγονότα γεωλογικής αναδίπλωσης, όπου ολόκληρη η επιφάνεια του πλανήτη “γύρισε” τα μέσα τα έξω. Η Αφροδίτη θα μπορούσε εύκολα να έχει κρύψει τα μυστικά της.
Οι επιστήμονες συσσωρεύουν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι ο Άρης ήταν θερμότερος και πιο υγρός στο παρελθόν, με εποχές όπου υπήρχε υγρό νερό στην επιφάνειά του για μεγάλες χρονικές περιόδους. Και, σε αντίθεση με τη Γη και τη Αφροδίτη, δεν έχει ενεργές τεκτονικές πλάκες. Τα τοπία στην επιφάνεια του πλανήτη παρέμειναν σταθερά για δισεκατομμύρια χρόνια. Λοιπόν, εντάξει, έχουν χτυπηθεί από μετεωρίτες, αλλά είναι ακόμα εκεί.

Τι πρέπει να αναζητούμε;

Μια ιδέα είναι οι τεχνολογικές δομές: αρχαίες εγκαταστάσεις εξόρυξης, εργοστάσια, ακόμη και πόλεις. Στον Άρη, αυτές οι δομές θα μπορούσαν να καλύπτονται από σκόνη ή να φθαρούν από τη διάβρωση, επομένως είναι απολύτως πιθανό ότι οι διαστημικές παρατηρήσεις τους θα μπορούσαν να αποτύχουν να τις εντοπίσουν. Ακόμα και οι δομές στους αστεροειδείς και στη Σελήνη διαβρώνονται από μικρομετεωρίτες που τους φθείρουν. Κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών, ένα αρχαίο εργοστάσιο θα φαινόταν παρόμοιο με μια μικρή βραχώδη προεξοχή. Τα πραγματικά στοιχεία θα μπορούσαν να κρύβονται υπόγεια, προστατευμένα με ασφάλεια από την επιφανειακή διάβρωση. Χρειαζόμαστε περισσότερα αυτόματα οχήματα και ανιχνευτές με ραντάρ εδάφους για να δούμε κάτω από την επιφάνεια.

Apollo-14-lunar-retroreflector
Το Σεληνιακό Πείραμα Εμβέλειας Λέιζερ που τοποθετήθηκε στη Σελήνη από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 14. Πηγή: NASA

Θα μπορούσαν να υπάρχουν ελεύθερα περιφερόμενα αντικείμενα στο Ηλιακό Σύστημα, όπως αρχαίοι διαστημικοί σταθμοί. Φυσικά, αν είχαν εγκαταλειφθεί πριν από πολύ καιρό, δεν θα λειτουργούσαν και η ίδια διάβρωση μικρομετεωριτών θα τους κατέστρεφε στη διάρκεια τόσο μεγάλων χρονικών διαστημάτων. Επιπλέον, οι τροχιές τους μπορεί να μην ήταν σταθερές και ενδεχομένως να κατέρρευσαν σε κάποιο πλανήτη ή στον Ήλιο ή να εκτοξεύθηκαν μακριά, πέρα από το ηλιακό σύστημα. Οι διαστημικοί σταθμοί στην ζώνη Kuiper θα έχουν υποστεί λιγότερη διάβρωση και θα μπορούσαν να έχουν διατηρηθεί καλύτερα για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Χρειαζόμαστε καλύτερα τηλεσκόπια και βαθύτερες έρευνες στο διάστημα για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα.

Η ουσία είναι ότι ο Δρ Wright δεν καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν στοιχεία για αρχαίους πολιτισμούς στο Ηλιακό Σύστημα, μέχρι στιγμής. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι μόλις αρχίσαμε να ψάχνουμε. Το Mars Reconnaissance Orbiter της NASA, το οποίο περιέχει το ισχυρότερο τηλεσκόπιο που ταξίδεψε ποτέ μακριά από τη Γη, έχει χαρτογραφήσει μόνο ένα μικρό ποσοστό της επιφάνειας του Άρη σε μέγιστη ανάλυση. Οι αστρονόμοι έχουν χαρτογραφήσει μόνο ένα πολύ μικρό κλάσμα των αστεροειδών και των κομητών που τριγυρίζουν το ηλιακό σύστημα. Και έχουμε ρίξει μόνο κάποιες λιγοστές ματιές σε μέρη του εξώτερου ηλιακού συστήματος, όπως ο Ουρανός, ο Ποσειδώνας και ο Πλούτωνας.

Υπάρχει πολύ περισσότερη έρευνα και σε πάρα πολλά θέματα, που πρέπει να γίνει. Αλλά ενώ ερευνούμε, θα πρέπει να έχουμε το νού μας για αρχαίους πολιτισμούς. Εάν βρίσκαμε ένα παλιό εργοστάσιο, έναν διαστημικό σταθμό, ή ακόμα και μια χωματερή ενός πρόδρομου είδους, θα ήταν ένα τεράστιο άλμα για τις γνώσεις μας.

Και ίσως απλά να αποτελέσει για μας και μια προειδοποίηση, τι μπορεί να επιφυλλάσσει το μέλλον και για τον δικό μας πολιτισμό.

Εικόνα επικεφαλίδας: «Incas City» – σχηματισμός στην επιφάνεια του Άρη. Πηγή: NASA

Αρχική Πηγή: Prior Indigenous Technological Species

Άρθρο: 2 Μαΐου, 2017. Universe Today
από τον 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s