Η Αυταπάτη του Ψυχοθεραπευτή – Μάγου

Η ψυχοθεραπεία αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία, με μηχανισμούς που ποικίλουν και προσεγγίσεις που διαφέρουν. -γράφει ο Γιάννης Φλιάτης

Αρχικά, να σημειωθεί ότι δεν υπάρχει μία ψυχοθεραπεία – αντίθετα, υπάρχουν διαφορετικές μέθοδοι (προσεγγίσεις) από τις οποίες ένας ψυχοθεραπευτής επιλέγει να εξειδικευτεί. Έτσι, ένας ψυχοθεραπευτής μπορεί να ασκεί για παράδειγμα τη Γνωστική – Συμπεριφορική Θεραπεία, την Ψυχανάλυση, τη Συστημική Θεραπεία, την Προσωποκεντρική Θεραπεία, τη Θεραπεία Σχημάτων, τη Gestalt κ.α.

psyxotherapeia

Οι διαφορετικές αυτές θεραπείες προκύπτουν από τα διαφορετικά θεωρητικά υπόβαθρα στα οποία η κάθε προσέγγιση αποδίδει την αιτιολογία των ψυχικών διαταραχών. Για παράδειγμα, η ψυχαναλυτική προσέγγιση αναφέρει μεταξύ άλλων κίνητρα στο ασυνείδητο του ανθρώπου, καθώς και το ρόλο των ενστίκτων για να εξηγήσει τη συμπεριφορά του ανθρώπου δίνοντας έμφαση στα πρώιμα στάδια της ζωής. Αντίθετα, η Γνωστική – Συμπεριφορική Θεραπεία δίνει έμφαση στο εδώ-και-τώρα και απευθύνεται στα ζητήματα του ενδιαφερόμενου πολύ πιο άμεσα προτείνοντας τροποποιήσεις τόσο στο μοτίβο Ερέθισμα – Σκέψη – Συναίσθημα – Συμπεριφορά (Γνωστικό Μοντέλο), όσο και στη συμπεριφορά μας σε συνάρτηση με το περιβάλλον (Συμπεριφορικό Μοντέλο).

Επομένως, η κάθε μορφή ψυχοθεραπείας εστιάζει σε διαφορετικές αιτίες και χρησιμοποιεί άλλους τρόπους για να εξηγήσει, να αντιμετωπίσει και να θεραπεύσει τις ψυχικές διαταραχές. Η προσέγγιση που έχει μελετηθεί και τεκμηριωθεί επιστημονικά  περισσότερο από όλες στη σύγχρονη εποχή είναι η Γνωστική – Συμπεριφορική Θεραπεία (Cognitive Behavioral Therapy – CBT). Mελέτες αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα της Γνωστικής – Συμπεριφορικής Θεραπείας σε ευρεία γκάμα διαταραχών (Butler, Chapman, Forman, & Beck, 2005· Chambless & Ollendick, 2001).

Ωστόσο, για μία αποτελεσματική θεραπεία είναι απαραίτητο να κατανοηθεί ότι εξίσου σημαντικό με τον ψυχοθεραπευτή και το είδος της θεραπείας, μεγάλης σημασίας πρέπει να θεωρείται και η συμμετοχή – στάση του ενδιαφερόμενου. Τουλάχιστον όσον αφορά τη Γνωστική – Συμπεριφορική Θεραπεία, όπου η ενεργή συμμετοχή του ενδιαφερόμενου είναι κομβικής σημασίας για την πορεία και την κατάληξη της θεραπείας. Η αντίληψη ότι η ένταξη στη διαδικασία της ψυχοθεραπείας από μόνη της μπορεί να θεραπεύσει αυτομάτως τον ενδιαφερόμενο θεωρείται μη παραγωγική. Ούτε οι θεραπευτές διαθέτουν το μαγικό ραβδί, ούτε η θεραπεία από μόνη της έχει τα κλειδιά για την επίλυση των ψυχικών διαταραχών ή/και των δυσλειτουργιών. Κεντρικός άξονας της Γνωστικής – Συμπεριφορικής Θεραπείας είναι η συνεργασία θεραπευτή και θεραπευόμενου προς τον επιθυμητό στόχο και η δημιουργία μιας ισχυρής θεραπευτικής σχέσης, έχοντας ως απώτερο σκοπό ο θεραπευόμενος να διδαχθεί να είναι ο θεραπευτής του ίδιου του εαυτού (ψυχοεκπαίδευση).

Τίποτα από αυτά όμως δεν θα είναι εφικτό, αν ο ενδιαφερόμενος δεν έχει πραγματικά τη θέληση να προσπαθήσει και να ακολουθήσει το θεραπευτικό πρόγραμμα/καθήκοντα που θα του δοθούν. Ειδικά στη Γνωστική – Συμπεριφορική Θεραπεία είναι πολύ πιθανό ο ενδιαφερόμενος να χρειαστεί να υποστεί διαδικασίες που θα του προκαλέσουν δυσφορία με σκοπό να μάθει να διαχειρίζεται τις καταστάσεις που του προκαλούν άγχος και τις οποίες δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει. Επίσης, στα πλαίσια του συγκεκριμένου θεραπευτικού μοντέλου θεωρείται ότι οι προτάσεις που ενδεχομένως θα προκύψουν από τον ίδιο το θεραπευόμενο είναι μεγαλύτερης σημασίας ακόμα και αυτών του θεραπευτή. Έτσι, ο ενδιαφερόμενος μαθαίνει να ψυχο-εκπαιδεύει τον εαυτό του και να είναι προετοιμασμένος σε περίπτωση που μελλοντικά του εμφανιστεί ένα παρεμφερές πρόβλημα.

Με βάση τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό το πόσο αξιοσημείωτη μπορεί να καταστεί η συμμετοχή του θεραπευόμενου στην πορεία της θεραπείας και στην ανάπτυξη μιας ισχυρής θεραπευτικής σχέσης. Φανταστείτε το θεραπευτή ως ένα “δάσκαλο” που απλά σας δείχνει τον τρόπο με τον οποίο θα βοηθήσετε τον εαυτό σας, με τη θέλησή σας για αλλαγή να αποτελεί τη σημαντικότερη προϋπόθεση.


References

Butler, A., Chapman, J., Forman, E., & Beck, A. (2005). The empirical status of cognitive-behavioral therapy: A review of meta-analyses. Clinical Psychology Review, 26(1), 17-31. doi:10.1016/j.cpr.2005.07.003

Chambless, D. L., & Ollendick, T. H. (2001). Empirically Supported Psychological Interventions: Controversies and Evidence. Annual Review of Psychology, 52(1), 685-716. doi:10.1146/annurev.psych.52.1.685

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.