Δολοφονικά κουνέλια σε μεσαιωνικά χειρόγραφα;

Ποιος είναι ο λόγος που πολλά μεσαιωνικά κείμενα απεικονίζουν κουνέλια να κάνουν «αταξίες»;
-μετάφραση, επιμέλεια: Νίκος Σταϊκούλης

BadRabbits1

Σε ολόκληρο το ζωικό βασίλειο δεν υπάρχει κάποιο πλάσμα που να μας φαίνεται λιγότερο απειλητικό από το ευγενικό κουνέλι. Ωστόσο, οι μεσαιωνικοί πρόγονοί μας φαίνεται πως δεν ήταν τόσο σίγουροι γι’ αυτό, ειδικά αν μπορούσαν να διαβάσουν εικονογραφημένα χειρόγραφα ή ακόμα περισσότερο αν ζωγράφιζαν οι ίδιοι στα περιθώρια αυτών των χειρογράφων. «Συχνά, στα περιθώρια των μεσαιωνικών κειμένων βρίσκουμε παράξενες εικόνες με κάθε είδους τέρατα, μισά ανθρώπους-θηρία, πιθήκους και άλλα», γράφει η Marjolein de Vos. «Ακόμα και στα περιθώρια θρησκευτικών βιβλίων υπάρχουν, μερικές φορές, εικόνες και σχέδια που απλά αστειεύονται σε βάρος των μοναχών, των καλογριών και των επισκόπων». Κι έπειτα έρχονται τα κουνέλια-δολοφόνοι.

MedievalBunny_02

Συχνές είναι, επίσης, στα μεσαιωνικά χειρόγραφα και οι σκηνές κυνηγιού, προσθέτει η de Vos, και «αυτό συνήθως σημαίνει ότι το κουνέλι είναι το θήραμα˙ ωστόσο, όπως ανακαλύψαμε, ορισμένες φορές οι εικονογράφοι αποφάσισαν να αντιστρέψουν τους ρόλους». Ο Jon Kaneko-James εξηγεί περαιτέρω: «Η συνήθης εικόνα του κουνελιού στη μεσαιωνική τέχνη είναι αυτή της αγνότητας και της αδυναμίας- αυτός είναι ο λόγος που μερικές μεσαιωνικές απεικονίσεις του Χριστού περιλαμβάνουν στο περιθώριο έναν ολόκληρο ζωολογικό κήπο από αθώα, φιλήσυχα, μικρά λευκά και καφετιά κουνέλια, να κάνουν τη δουλειά τους σε ένα λιβάδι». Αλλά οι δημιουργοί αυτού του συγκεκριμένου τύπου περιθωριακών εικόνων (Drolleries), είδαν τα πράγματα διαφορετικά.

rabbit-1

«Τα Drolleries αναπαριστούσαν ορισμένες φορές κωμικές σκηνές, όπως για παράδειγμα έναν κουρέα με ένα ξύλινο πόδι (το οποίο, για λόγους που μου διαφεύγουν, ήταν η επιτομή της μεσαιωνικής κωμωδίας)», γράφει ο Kaneko-James. Αυτή η απόλαυση του «κόσμου γυρισμένου ανάποδα» γέννησε τη σειρά εικόνων «της εκδίκησης των κουνελιών», που συχνά «χρησιμοποιούταν προκειμένου να δείξει τη δειλία ή την ανοησία του απεικονιζόμενου προσώπου», κι έτσι βλέπουμε σε αυτά τα σκίτσα «σκληραγωγημένους κυνηγούς να δειλιάζουν απέναντι σε κουνέλια με μεγάλα ραβδιά».

rabbit-3

Έχουμε, έπειτα, εικόνες κουνελιών να επιτίθενται ενώ βρίσκονται πάνω σε σαλιγκάρια, με τις μάχες των σαλιγκαριών να αποτελούν «ακόμη μία δημοφιλή εκδοχή των  Drolleries, με ομάδες χωρικών να μάχονται σαλιγκάρια με ραβδιά, ή να τα σελώνουν και να προσπαθούν να τα ιππεύσουν».

rabbit-4

Δεδομένου του προβλήματος που έχουμε εμείς οι άνθρωποι του 21ου αιώνα να αντιληφθούμε το χιούμορ μιας εποχής λιγότερο από έναν αιώνα πριν, μοιάζει πράγματι ικανοποιητικό να γελάμε με αυτές τις εικόνες όπως οι μεσαιωνικοί πρόδρομοί μας θα έκαναν- εφόσον πολλοί περισσότεροι από εμάς έχουν πλέον τη δυνατότητα να τις δουν σήμερα, που εμφανίζονται αστραπιαία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κάτι που δεν συνέβαινε όταν βρίσκονταν περιορισμένες σε σελίδες χειρογράφων που ανήκαν μόνο σε πλούσιους ανθρώπους ή ιδρύματα.

Πηγή

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.